ਰੂਪਨਗਰ (ਦ ਸਟੈਲਰ ਨਿਊਜ਼), ਰਿਪੋਰਟ-ਧਰੂਵ ਨਾਰੰਗ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, IIT ਰੋਪੜ ਦੇ ANNAM.AI ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ANNAM Chat Engine (ACE) ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਖੇਤੀ-ਸਲਾਹ ਗਿਆਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ANNAM.AI ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਅਧੀਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਭਾਰਤੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਸਥਾਨ (IIT) ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ACE ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੇਤ-ਪੱਧਰੀ ਫੈਸਲਾ-ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ — ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਸਥਾਨਕ, ਕਿਸਾਨ-ਅਨੁਕੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ। ਖੋਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਸੌਖੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ, ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਝ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਵਾਦ ਦੌਰਾਨ, ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ, ਬੀਜ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਣਦੇਖੀ ਪਰ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਰੇਅ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦਖਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਾੜਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੰਵਾਦ 2026 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨ ਵਰ੍ਹੇ (IYWF 2026) ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਥੀਮ “Give to Gain” — ਭਾਵ “ਦੇ ਕੇ ਪਾਓ” — ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ, ਸਾਂਝੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੀਮਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ — ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।
